Esaki tambe ta Kòrsou

Tijdens mijn studiejaren, klinkt best oubollig,  liep ik stage bij een sociale organisatie op Curaçao.  Ik zag toen voor het eerst een andere kant van Curaçao. Ik kende Curaçao alleen maar van mijn vakanties en vage herinneringen uit mijn jeugd. Tijdens de vakanties was het lekker leven natuurlijk, laman,ijsje van milucha, trùk di pan, Mambo beach,Brionplein etc.
De ene huisbezoek na de andere maakte veel indruk op mij terwijl ik stage liep. Ik kwam in huizen zonder toiletten, zonder aansluiting  op water of licht en kleine woningen waar soms verschillende generaties op elkaar gepakt woonden. Je kan jezelf ook voorstellen wat voor ellende daar uit voort kwam.

Ik vergeet nooit meer het moment dat ik als vrijwilligers meeging met vakantieplan en wij met een groep kinderen onderweg waren. Toen we bij de afslag stil stonden riep een een jongetje  trots naar mij “tante aki ami ta biba”. Hij wees trots naar een huis dat in zo’n slechte staat was dat het leek op een verlaten woning.  De reacties van de kinderen in de bus waren meedogenloos, ze lachten met z’n allen de kleine jongen uit. Ik zag binnen een paar seconde het gezicht van een trots jongetje veranderen in het gezicht van een kind dat schaamte voelde en die voor het eerst met de armoede waarin hij leefde geconfronteerd werd. Dit was bijna 15 jaar geleden.

“Mi a ripara ku tin biaha tin mucha ta bin skol sin kome mainta, mi a disidi ,maske ku no tin mag di e direktiva di skol, pa desayuná tur mainta ku e muchanan di mi klas”.

Mijn hart werd helemaal vervuld met warmte toen ik niet zo lang geleden een lerares sprak die bijna dagelijks zorgt dat haar hele klas samen met haar ontbijt. Ze kon het niet langer aanzien dat er kinderen met honger in haar les zaten.  Deze juf vraagt niet wie er ontbeten heeft en wie niet. Ze zorgt gewoon voor het ontbijt. Wie wil eten eet mee en wie niet wil eten ook prima. Het resultaat dat ze in haar klas zag was dat de kinderen zich beter gedragen en zich beter concentreren in de les. Dit soort leraren zijn goud waard.

640_diy-gold-sequin-heart-6

We leven vaak  in een bubbel, een bubbel waarin we met onze eigen zorgen bezig zijn en niet met die van anderen. Afgelopen weekend kwam Humans of Willemstad met een hartverscheurend verhaal over het leven van een jonge vrouw in een schrijnende situatie.

Humans of willemstad
Bron; Humans of Willemstad Foto: Djeesen photography

Alhoewel ik vaak uit mijn bubbel stap kwam dit verhaal kei hard binnen. Ik vermoed dat deze vrouw niet veel ouder is dan ik ben. Haar leven getekend door trauma, armoede en het maar zien te overleven met haar kinderen. In de reacties onder het verhaal waren mensen geschokt en gaven zich vrijwillig op om te helpen. Ook waren er reacties zoals “Kere den Dios”, “Laga tur kos den Dios su man”. Lief bedoeld hoor, maar ban  serio soms moeten we dingen minder in handen van God laten en elkaar optrommelen om actie ondernemen. Het maakte mij dan ook erg blij dat er zoveel mensen contact met Humans of Willemstad hebben gezocht om deze mevrouw te helpen. Atrobe nos a mustra kon dushi hende nos ta!

Dit verhaal is een niet op zichzelf staand verhaal er zijn er meerdere. Nos Islanan ta dushi i bunita, pero tin hopi pobresa. Armoede verhelp je niet door alleen maar goederen aan te bieden uit ervaring weet ik dat mensen ook nadat ze veel materiële hulp aangeboden hebben gekregen, armoedig blijven en dit heeft te maken met hun mentale staat.  Lang in armoede leven maakt het brein ook armoedig.  Eerste stap is zorgen voor basisbehoefte de tweede stap wordt vaak vergeten en dat is coachen en/of begeleiden van mensen om mentale armoede te verslaan.

house of esther
Wil jij deze mevrouw ook helpen. Je kan een donatie naar deze stichting sturen om haar te helpen. Hulp is heel hard nodig!
Advertenties

Kòrsou ta nos kas!

 

Kòrsou ta nos kas!
E ta nos enkargo pa drecha i kuida.
Ku nos voto responsabel, nos por logra esei.

 

Ku nos voto pa progreso duradero.
Kontra medida popular di un ratu ku ta kousa desgrasia pa nos tur despues.Kontra partidonan ku ta pretendé di ta iskierdista, usando táktikanan di derechi ekstremo i fasista.

Ku nos voto pa demokrasia di berdat.
Kontra intentonan maligno pa stroba votashon. Nada di kumpra voto ni asiento. Ni ku plaka ni posishon, ni wayabera ni pòrkchòp.

Ku nos voto pa desensia.
Kontra groseria, insulta, mentira, intimidashon, griteria òmbeskop.

Ku nos voto pa siguridat.
Kontra violensha, asesinato di kontrinkante polítiko, kima trùk i outo di hende, parti bòftá, tira bòm.

Ku nos voto pa òrdu den nos kas i sosten sosial balansá.
Kontra promesa falsu na hende pober inosente i yudansa kontra regla, pa gana simpatia artifisial. Kontra algun kapitalista bon pará ku ta yama nan mes pueblo.

Ku nos voto pa protekshon di Reino kontra mal maneho i kriminalidat internashonal.
Kontra independensha sin preparashon na drechi, djis pasobra Reino ta stroba nan intenshonnan maligno. Independensha por ta bon solamente ku mandatario serio i sinsero, ku no ta abusá di pueblo.

Ku nos voto pa usa nos rekursonan na bienestar di pueblo.
Kontra bendementu di nos petroli bou di laman ku mafiosonan Italiano. Kontra hinka mafioso den nos banko sentral. Kontra destrukshon di nos kompanianan.

Ku nos voto pa hende drechi.
Kontra hende ku ta oriná riba trahadó, ku ta alabá kriminal di guera, ku ta simpatisá ku FARC, ku ta bende outo di amigu, ku ta malusá credit card di amigu, ku ta bende asiento di nan partido. Kontra dòkter ku ta mishi ku menor di edat. Kontra dòkter ku ta asosiá ku konvikto.

 

 

Vota pa nos Kòrsou, nos kas, ta na drechi.
Pa bo yunan, bo grandinan, bo mes.
Vota pa bon. Vota kontra malu.
Ata bo chèns pa drecha nos kas.

ANONYMOUS GUESTSTBLOGGER

 

 

Mi amor ta……

 

Mi a namora y stima intensamente! Entregando mi mes na un potencial y angelando pa esaki bira mi realidad.

Reflehando riba diferente parti den e proseso, mi a realisa ku mi ta namora di personan kual nan fundamento ta basa riba inseguridad y crisis di identidad, nan ta spiritualmente herida y ku miedu pa entrega nan mes na un partner y wordu acepta. Na mi pareser mi tabata duna 100% y risibi 20. Siega door di emoshonan kual tabata ankra den mi propio komplehonan di inferioridad resultando den falta di amor y balor propio! Esaki a laga mi focus riba e protencial di e relashon y no e realidad di e hende su berdad!

My love is too “ CRADLE OF HUMANITY”; To have it thrown back @ my face.

Mi no ta papia di amor platoniko. Amor kaminda bo tey pa mi pero alabes bo no tey, Ta yuda mi financiero of intelectual pero emotionalmente (spiritual) bo ta check out! Bo tey fisikamente pero sin aporta bo ser! Riba mind game/fuck! Bo ta bin tuma ( trankilidad spiritual y emotional) pero no ta apto pa duna mi e reberensha ku un amor profundo basa riba un konekshon (pilar di pashon, intimidad y historia) spiritual merese. Pero na final di kuenta mi ta marriage material!! Si mi ta marriage material pa kiko pasa mi pa un otro?

My love is too precious: To have it thrown back @ my face

Pregunta: Kiko bo konsepto di amor ( entre parahe y ongacht nan preferensha seksual) ta? Kon bo kier karga esaki den e komunidad actual? Bo ta willing na laga e balornan adkeri door di bo konsepto prevalese? Kiko bo tin mester pa yuda bo support e balornan aki?

My love is a combination of Ubuntu and mysticallness!!!!

Mi ta MERESE un amor AGAPE. Un amor ku ta inkondishonal! Es decir, un amor ku ta surpasa fronteranan FISIKO, EMOSHONAL y SPIRITUAL. Un amor ku ta puru y ku ta eleva!. Un amor kaminda mi por entrega, wordu acepta, respeta y sinti mi save.

Den e etapa di mi bida aki mi ta aspira pa translada e definishon di amor aki den un kombinashon di UBUNTU y algu MISTICO. Un sintimentu den kual mi ta buska spiritualidad, respet, komunikashon, transparensha, berdad y kresementu individual y komo pareja. Un amor ku es momentu ku mi sinti ku bo ta transparentu pa ku mi (no riba mindfuck) ami kies pa habri mi kuna spiritual pa asina trese sanashon pa heridanan di ayera, awe y manjan.

Globalmente hopi no tin un definishon di kiko nan amor ta nifika y ta balora. Sin un konsepto di amor y esaki su balor, kon bo kier stima of balora e amor di un otro? Kon bo por rekonose ku ki intenshon un persona ta aserka bo? Alabes hopi ta stima, pero nan no ta huntu y hopi ta huntu, pero no ta stima (kuminda pa pensamentu).

Again: My love is too “ CRADLE OF HUMANITY and DIVINE”; To have it thrown back @ my face!

Mi a namora intensamente. Kada un karisia y sunchi tabata un. Mainta ora mi lanta y despues di gradesi Jehova, mi prome orashon tabata pa bienestar di e persona. Su bienestar tabata importante pero alabes mi a faya den esaki kual mi ta lamenta e echo aki. Un sintimentu puru ku ambos a neglisha door di diferente factor. Alfinal mi a kies pa mi amor propio y kibra e cyclus visioso”. Hoi dia, e situatie a yuda mi redifini mi konsepto di amor y adkeri balornan nobo.

Dos alma kibra no por bira un hamas. Dos alma kibra ku bini huntu ta e reseta perfecto pa desastar. Realisa ku YOU CAN’T MAKE NOBODY LOVE U. I LEARN THIS FROM THE BEST!!Danitza Jacobs Blogspot

 

same person
Guestblog di Eldrick Leito

 

De schoolfoto

Elk jaar, als ik mijn moeder niet vergat te melden, was het een hele happening zodra de schoolfotograaf bij ons langs kwam en wat verheugde ik me hier op!
‘Pasombra bo no por a keda mane yu sin mama’, was hetgeen dat mijn moeder dan riep.
Je kent het vast wel: Paña nobo, kets nobo, gouden sieraden die je alléén om kreeg bij speciale gelegenheden (omdat je al zoveel kwijt was geraakt) en niet te vergeten, je haar.
Alle bovengenoemde factoren bepaalde namelijk niet alleen dat je een moeder had die ‘goed’ voor je zorgde, maar zorgde er vooral voor dat je er ‘netjes’ en ‘mooi’ uitzag

Maar wat was mooi? En wie bepaalde dat?

Als klein meisje groeide ik op met mijn mooie witte Barbie poppen, waarvan je gemakkelijk door haar mooie, gladde haren kon strijken met de grote roze borstel die je er altijd bij kreeg.
Zij was mooi en haar haar was prachtig.
Er waren ook andere Barbie’s (geen zwarte barbies) maar toch bleef de witte barbie, met blauwe ogen en blond haar de mooiste, de populairste en de vriendelijkste.
En elk verhaal waar zij in voorkwam bevestigde dit.

barbi1

barbi2

Deze soortgelijke vrouwen met stijle lokken, zag ik overal in terug.
In de reclame spotjes die voorbij kwamen, in de tv series en in de Spaanse novela’s die mijn moeder om stipt 16.00 uur keek, in de tijdschriften die in de winkels lagen, in de (lees/ les)boeken op school, maar ook in tekenfilms waren deze soortgelijke vrouwen altijd, zeer positief, op de voorgrond.

Ik speelde vaak moedertje met mijn knuffels en in mijn fantasiewereld was ik dan ook mooi met lang, stijl haar. Ik deed dan ook vaak een handdoek op mijn hoofd, die dan de lange, stijle lokken moest voorstellen.

Iedereen vond Barbie’s haar mooi en deze zat haast altijd, los.
En ik? Ik droeg mijn haar nooit los. Niunka!
Waarom dat zo was? Ik had werkelijk geen idee!
Ik bedacht me toen dat mijn haar heel mooi los zou zijn voor de opkomende schoolfoto!
Dan hoefde mijn moeder zich in ieder geval niet meer druk te maken met mijn haren.
Het enigste wat ik hiervoor hoefde te doen is mijn moeder deze vraag stellen. Simpel.
Omdat mijn moeder mijn haar elke ochtend kamde, besloot ik haar op dat moment de vraag te stellen en met die vrolijke gedachte ging ik slapen.
De volgende ochtend was het moment daar.

Ik: Mama, mag ik met mijn haren los naar school voor op de schoolfoto?
Mama: ‘No. Kabei manera hende blanku bo tin anto?
Bo por bai kue e peña pa mi kuminsa peña e boshi kabei ku bo tin ei prome ku bira mas laat’!

En al snel vormde dit het beeld dat mooi was, namelijk stijl haar.
Want Barbie’s haar was niet moeilijk te kammen, in tegenstelling tot die van mij dat chemicaliën nodig had om maar mooi te worden gevonden.
Ik hoefde Barbie’s haar nooit te trekken of hard te borstelen zoals mijn moeder dat wel deed met mijn haar pasombra mi tabata tin tantu konnopi den mi boshi kabei.
En hoe mijn moeder mijn haar kamde, vond ik niet altijd mooi. Maar daar kon ik niets over zeggen. Dat zou dan overkomen alsof ik geen respect voor mijn moeder had.
En zeg eens eerlijk, wat kon mijn moeder daar nou eigenlijk aan doen?
Het was mijn haar dat zo was. Zo lelijk was.

Mama: ‘Miho ma traha bu ku un hombu ku kabei fini’…

thumbnail_#GrewUpBlackHair

 

Geschreven door Guestblogger Ruminaily Alberto

Ki dia e asuntunan aki ta stòp

Begin dit jaar was er veel ophef over de haardracht van Belkis Osepa (journaliste). Het kapsel van Belkis viel niet binnen de comfortzone van bepaalde mensen. Belkis had voor de verandering Bantu knots op haar hoofd. Een kapsel dat bij veel donkere vrouwen over de hele wereld populair is. Het kapsel was voor sommige mensen zo aanstootgevend dat mensen zelfs het lef hebben gehad om haar werkgever te bellen en te klagen.  Dit verhaal heeft diverse media kanalen gehaald. E kos aki egt a kansa mi. Ami no por ku hende mente chikitu ku semper tin ku kritiká tur kos ku no ta kai den nan comfortzone.

NBC's "2014 iHeartRadio Music Awards" - Fixed Show
Rihana ku Bantu Knots. Picture by Getty images

 

Tot mijn grote verbazing las ik deze week weer een verhaal op social media van een jongeman die zijn locs moet afknippen om in aanmerkingen te komen voor een vast contract. “WTF” dacht ik. Dus deze jongeman heeft 2 jaar lang voor het bedrijf gewerkt getoond dat hij een goede werker is, maar voor een vast contract staan zijn locs hem in de weg. Pure machtsmisbruik! Wat ik het ergste vind is dat mensen dit soort zaken goed praten met een “ja maar”. Niks te “ja maar”! Dit is discriminatie. Het woord discriminatie blijft  een vies woord. Je mag je vooral niet gediscrimineerd voelen of iets benoemen als discriminatie.

dreadlocs
Picture by Basha bou

Terwijl ik de diverse reacties las op Facebook van mensen was ik blij dat er toch ook mensen bij zaten met goed verstand die hem niet adviseren om zijn locs af te knippen, maar hem adviseren om een advocaat in te schakelen. Ik snap echt dat zo’n jongeman het moeilijk vindt om zijn baan te verliezen en misschien wel kiest om zijn locs af te knippen, omdat hij nou eenmaal twee jaar bij dat bedrijf werkt en het is misschien nog wel moeilijker om elders een baan te vinden. Hij moet een stuk van zijn identiteit af knippen om binnen de narrow mind van anderen te passen.

Dit hokjes denken is de yu di tera aangeleerd! Aangeleerde dommigheid. Vanaf de basisschool wordt er al bepaald welk haardracht wel toegestaan is. Op veel scholen zijn locs niet toegestaan en jongens met lang haar moeten hun haar knippen.  Docenten die in Nederland gestudeerd hebben en die terug willen komen, maar een gouden tand, tatoeages of locs hebben dienen deze te verwijderen als ze op bepaalde scholen willen werken. We blijven maar roepen dat er een braindrain op Curaçao is, maar ondertussen worden gekwalificeerde mensen met goede diploma’s om bepaalde uiterlijkheden afgewezen voor banen.

hokjesmentaliteit

We hebben niks geleerd besef ik me elke keer weer. Meester en slaaf.  Je identiteit mag er niet meer uitgeslagen worden met een zweep men kiest andere methodes om de identiteit van mensen te ontnemen. Mensen accepteren het en sluiten de ogen. We blijven “Ja maar”  zeggen. Maar goed wat kunnen we “verwachten van mensen die hun kinderen opvoeden met het idee dat zwarte Piet oke is”, “bin kas ku un partner koló kla pa drecha famia”, “si un artista favorito ta den un partido polítiko tin ku vota riba e partido ei” en ga zo maar door.

 

When slaves were captured, their hair was cut off, in order to begin the process of eradicating their sense of culture and identity.

Ora e gainan ku bosnan ta ninga na skol óf trabou djis pasobra nan tin locs tira atrako, mata hende tur hende ta puntra “Korsou na unda nos ta bai” e ora ei si tur hende ke resa pidi Dios pa yuda nos pueblo. Het is dan te laat.

Ta e, no Ta ami!

No t’ami, t’ami un te, ta e no ta ami. No t’ami a hasi e ta e no t’ami. E kantika aki di Angelitos ta un kantika ku ma tende dia den dia fo durante mi hubentut. Un kantika ku tabata konta tokante e prinsipio di papia bèrdat i no skonde tras di mentira.

Ironia ta ku e palabranan aki awendia a haña un balor a un mas fuerte den komunidat. Nos a krea e idea ku nos bida semper ta perfekto i nada no ta pasa ku nos i nos famia. Na e  momento ku algu pasa mes nos ta ignorá òf purba laba man foi dje . Ma disidí di yama esaki  e síndrome di Pilato.  Pa refreská boso memoria, Ponsio Pilato tabata e gobernador ku a laba su man komo símbolo ku e  NO para responsabel pa e ehekushon di Kristu.

Image result for washing hands

Serka nos esaki a bira masha normal.

Nos ta defendé nos yu ora e faya i ta bai tira falta riba tur hende ku eksepshon di nos propio manera di eduká. Nos ta kla pa bai bati yùfrou ku begeleider ku ta hasi nan esfuerso tur dia di nobo pa dil ku nos yu. Pero nos no ta tuma niun esfuerso di bai kòmbersá ku yùfrou pa tuma su rapòrt i wak kon ta bayendo ku su edukashon.

Nos ta defendé persona nan altu den komunidat ku faya ku lei. Bisando ku ta humano nan ta i no por husga nan. Palu lo hala ku nos, nos lo rabia i sulfurá. Ora elekshon dal aden ku partimentu di kos start. Ta pa nan mes nos ta vota.

Nos ta hari i gosa ora tin “beef” riba Internet. Nos ta share nos ta instigá nos purba hinka esun den barika di otro i krea broyo. Ne momento ku beef bai kaya i hende muri i asesinato tuma lugá. Nos ta subi e mes un Internet ke yora sklama i puntra unda Korsou ta bayendo.

Nos ta kla pa mustra dede riba tur estranhero riba e pida baranka aki si algu bai robes. Pero ne momento ku un di nos tin e mes un aktitut nos ta tapa wowo hasi manera nos no a mira net net nada.

Nos a koba mama di jen kompania aki. Maldishoná nan i bisa mare nan por sera. Na momentu ku e kompania a manda trahadó kas of dal porta sera. Ta nos mes ka bati nan i yama nan sinbèrgwensa. Nos mes ke koba mama dje kompania i ke sali defendé e trahadó.

Estupides riba e lugá aki ta sorprendé mi mas i mas. Meskos ku ma lanta skucha e kantika aki di Angelitos dia den dia fo. Mi ta realisá ku dia den dia fo nos ignoransia a keda meskos. Nunka nos no ta pone un spil dilanti nos kara i realisá ku ne momento ku nos skohe pa no denunsia kos malu nos tambe ta parti di e problema.

Mi ta kere a yega ora pa nos ban kuminsá para ketu riba nos aktitut. Habri nos wowo i ban kuminsá hasi e kambio. Ban pensa den solushon.

  • Kuminsa sinta tur atardi maske ta 15 minut i papia kubo yu, puntra kon a bai embes di pròp e ku tablet kaba mande kama. Bai skol i puntra e maestro pa su komportashon. Ba bai hiba e su deporte of aktividat faborito keda ei bo wak e hasi su kos. E lugá nan aki no ta un “opvang”.
  • Ku e parlamentario of persona haltu a faya, rasoná pa bo mes promé bo husga. No laga promesa falsu hasi nos siegu. Kada bes bo hasi kos di ignorante vota pa nan, bo ta duna nan derecho pa tuma bo hasi.
  • Ba mira e persona start beef riba Internet, wak e sigi bai. No bai duna atenshon. No bai lanta broyo. Paso indirektamente bo tambe ta kulpabel.
  • E estranhero den mayoria kaso ta bini Korsou pa un miho porvernir.  Duna un chèns i basta di kritiká paso e tambe ta traha duru pe bai dilanti.
  • Ku kos ta bai malu ku un kompania, no ta tur bia te trahadó su falta. aunke kon rabia nos por ta. Nos mester tene kuenta ku e trahadónan dje kompania tambe ta hasi nan best.

 

Ban purba di kibra ke sirkulo visioso I stòp di ta ignorante pa ku loke ta pasa riba e lugá aki.

Related image

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Danki!

Ongeduldig sta ik aan de balie. Ik wacht, wacht, wacht en wacht. De man voor mij in de rij blijft maar zeuren en blijft maar hetzelfde herhalen. Ik draai met mijn ogen want zelfs mij begint hij te irriteren. De medewerker legt hem 10x hetzelfde uit en hij blijft dezelfde vraag herhalen. “Ja we willen allemaal naar huis”, denk ik.

Dit is al de zoveelste keer dat ik gestrand ben. Gestrand op het vliegveld. Alleen dit keer was het een heel vervelend geval, we waren al zo’n 30 minuten in de lucht, maar we moesten vanwege een mankement aan het vliegtuig terug. De hele vlucht ging mijn hart te keer. Ik heb volgens mij wel 100.000x in mijn hoofd gezegd “Stort a.u.b. niet neer, stort a.u.b. niet neer”. Doodstil was het tijdens de vlucht totdat er een dame hard op begon te bidden. Ik kijk geïrriteerd naar haar, want ze zaait paniek met haar paniekerige gebed. Ik word er onrustig van. De passagier links van mij kijkt ook geïrriteerd het geeft me een goed gevoel dat ik niet de enige ben die geïrriteerd is door haar paniek.  Ik kijk naar de stewardess, ze glimlacht vriendelijk en dat geeft me een terugstellend gevoel. De rust die ze uitstraalt geeft mij het gevoel dat we veilig gaan landen.

“Sir could you please wait a moment please”.  De grondstewardess die al geruime tijd door diverse mensen omringt wordt voor informatie vraagt aan de zeurende man om haar heel even met rust te laten.  Haar telefoon gaat al een hele tijd. Ze had hem al een paar keer weggedrukt. Nu heeft ze hem opgepakt. Ik hoor haar gesprek. Het is een privé gesprek. Ze smeekt de persoon die op haar kind past om nog heel even op het kind te passen. De persoon aan de telefoon schreeuwt zo hard tegen haar dat ik het kan horen. Ze lijkt in paniek. Ze moest haar kind al uren geleden bij de oppas  ophalen begrijp ik uit haar reactie. Ondertussen begint de man aan de balie haar weer lastig te vallen. Andere passagiers blijven aandringen dat ze informatie willen. Ze verliest haar zelfbeheersing en schreeuwt tegen de passagiers. Ze loopt weg en zegt tegen haar collega dat ze naar buiten moet. De babysitter staat buiten met haar kind en ze moet nu naar haar kind. Ze loopt weg en ik heb haar niet meer terug zien komen.

Toen ik afgelopen week hoorde dat InselAir 250 medewerkers heeft ontslagen dacht ik aan haar. Misschien heeft zij net zoals een heleboel andere vaders, moeders, en jonge mensen hun ontslag gekregen.

We wisten allemaal al een lange tijd dat InselAir noodlijdend was. Ik heb veel last van de vertragingen gehad, omdat ik vaak voor mijn werk moest reizen. Door de slechte communicatie werden er regelmatig passagiers agressief naar de grondmedewerkers. Ik heb me vaak afgevraagd WAAROM so much drama. Ondanks dat ik op mijn plek van bestemming wilde komen, viel ik de medewerkers niet lastig. Zij konden er namelijk ook niets aan doen. Ik zat vaak met een geïrriteerd gezicht op het vliegveld omdat ik vaak uren moest wachten. Mijn boze gezicht was waarschijnlijk ook een reden waarom ik nooit een man heb ontmoet op het vliegveld. Ik krijg namelijk altijd de vraag waarom ik nooit mannen op het vliegveld ontmoet, gezien ik zoveel reis. Nou, het komt door mijn chagrijnige gezicht. Ta InselAir su falta ku niun homber a bin papia ku mi.

Omdat ik altijd vriendelijk en met heel veel geduld te woord ben gestaan door het InselAir personeel ookal kom ik met een chagrijnige kop het vliegtuig in en hebben ze al veel gescheld moeten verdragen ze lachen altijd vriendelijk naar je waardoor je boosheid vrij snel zakt en je ook een smile op je gezicht krijgt.

Ik zeg dank je wel omdat dat veel waardevoller is dan al het gescheld dat jullie hebben moeten verdragen.

Kuater yuana.

Na Hato nan ta wardando nos.

Nos promé la di turista.

Diesdos na tur. Seis Hulandes ku nan maletanan yená ku ‘hageslag’ i pindakas – na Aldi nan ta mas barata ku na Van der Tweel-, dos Aleman, un hende di Belgïe ku tabata asina atento di bin ku chukulati bòns bòns, un Franses i dos Antiyano bòshi skeit, ku ta traha na Zuidas na Amsterdam.

Ta djis pa bo haña un mihó bista. No ta sigi ningun chiste entre un Hulandes k’e Belg, nin di e Alemen i e Hulandes. Djis p’e bista. Pa un tiki drama. Portá ta pantomina, kisas nò. Mi di mi ta gewon hasi’é. P’e bista. Pa bo haña un bista.

Nos ta wardando nan, pasó awe ta nos promé dia di ‘sight seeing tour’. Den un büs sin tualèt. Un maik, ku ta traha sigun su mes smak.

Lo bo a pensa ku nos lo kore pasa banda di Penha, dal un pará na Kurá Hulanda. Tira un bista lihé lihé riba nos brug Emma anto si nos logra wak show di dolfein na Sea Aquarium. Niun dje kosnei. E turistanan aki ta buskando e bida real. Sin kita sin pone. Mane e kos ta. Kiko ta pasa aki. Mas puru mas mihó.

Nos ta start e rekorido i ta kuminsa kore. Instrukshonnan ta sigi lihé, kombiná ku müsika di rèpdonan lokal den dje. Dimes nos ta bedei ku algun di rèpdonan aki ya kaba ta ‘Gone to soon’, ‘Rest in peace’, ‘Gone but never forgotten’.

“Na nos man robes nos ta mira nos tan famoso lugá di prostituta. Esaki ta úniko ku ta legal. Si bo mira bon, bo ta weta sinku rosa kòrá. Aki Samburo a ser matá. Un krimen pashonal. Riba e dia ei Samburo no kera pagá. Awèl e la paga si, ma ku su bida. Sesenta hinká e la haña di su amor di kampo; Ana Sofia. Nos ta tuma sinku minüt pa saka potrèt pa nos sigi. E rosanan kòrá por wòrdu uzá pa korono real di ‘snapchat’ ”.

Despues nos a sigi nos rekorido. Turistanan ta den nan zjilea i ta habri wowo skèrpi, pa nan no pèrdè nada nada. E kos aki ta den pelíkula so nan a yega di waknan. Asina tantu pobresa, muchanan ku ta kana pidi limosna. Bendedónan di droga ku ta bende nan kos abiertamente i ta pará na lus di tráfiko. 32 sekònde nan tin pa ora e lus kambia di kòrá bai bèrdè. Tesei so nan mester.

E dos turistanan Antiyano no ta komprondé. Nan a keda di plak na Hulanda despues di estudio, pero esaki si nan no a vèrwagt.

Next stop. E büs ta para kantu di kaminda. Banda di un porta grandi i ku ta mustra pisá. Tur dos banda tin muraya haltu. Djis den banda un kas di bewaker.

“Nos a haña pèrmit pa wak dies minüt paden. Aki nos ta pará dilanti di e prizonan luho. E prizonan aki ta di tur tempu, pero e kantidat a subi astronómikamente di 150 pa 1760. No ta kos pa tur hende esaki. Hende straño no por drenta. Siguridat ta garantisá i esei bo ta mir’é bèk den preis dje kasnan aki. E Hulandes ta sumamente entusiasmá. E kos aki ta parse ‘Het Gooi’ na Hulanda ayá, pero mas bunita. Ta ketu si, tin hende ta biba aki?”

Despues di dies minüt nos ta pará bèk pafó, ku flyer dje lugá, zjampaña i kos di pasa boka luhoso i asina chikí ku tur hende a keda ku mesun hamber. Un spòt leuk si. Algu otro. Apart. Tesei nos ke. Un tiki VIP. Sintibu importante.

Nos prèt no a dura pa largu. Un batimentu masha duru riba e büs. Limpiadonan di kas ku ta funshoná banda di esei tambe komo beibisit i kòki, ta pidi nos un kabe’i boto. E turistanan ta wakmi ku wowonan glas glas. “Aki si mi ta pone un paro. Mi no ta kai den nan trampa mas. Bo habri porta pa un estranhero drenta, tin 100 pará su tras. Kòrsou ta yen. Vol is vol.”

Nos tin un delaster stòp i a kuminsa bira sukú. Baha seru subi seru. Un rotònda. Ayanan un lus di tráfiko riba kòrá. Pasa riba brüg grandi. “Nò, nos no ta para pa saka niun potrèt. Muchu sukú, nada interesante. Si bo kumpra un postkaart di brüg Juliana i saká su potrèt, tambe bo tabata tei”.

Promé lus di tráfiko na bon man drechi. Nos ta serka di yega. E delaster anunsio ta sigi. “Nos ta yegando nos delaster parada, pero promé ku nos yega, mi ke duna algun instrukshon. Bou di bo stul bo ta haña  un vèst anti balas i tambe un flèshlait. E vèst ta ‘one size fits most’ kemen éksito. Bisti bo vèst, sende bo flèshlait i tene bo telefòn, kamara i verrekijker ei ei. Bosnan ta haña 15 minüt. Büs ta pará n’e otro banda di kaminda.

Büs ta kuminsa kore. Ta parse karnaval. Tur kaminda tin hende riba kaya, yoramente, gritamentu. Müzik di rèp ta zona duru. Polisnan ku ta pidi hende pa para na banda, ya nan por hasi nan trabou. Sinta  gel. Tur kaminda sinta gel pasá. Mucha. Mucha. Hendenan di ambulans, ku ta purba. Envano. No tin sentido mas. Un pastor ku ta sinti ku ta awe ta e dia pa papia k’e hendenan.

Ora e grupo yega serka nan ta mira bon. Tin kuater hende drumí, bentá abou. Tur kaminda tin sanger. Foi nan wowo, orea, nanishi. Tur kaminda. Sanger. Manera kuater yuana ku nan a habri pa saka mondongo. Asinei nan ta bentá. Kuater. Kuater yu di mama. Kuater tio di subrino. Kuater padrino di eha. Kuater tata di famia. Kuater hòmber di muhé.

Nan ta wak i wak. Loke ta riba bo kashi di wowo, bo no por veeg kita. E mainta despues bo por pasa ku un slang riba dje. Rib’e sanger. Esei por. E ora ei e no tei mas. E no a eksistí nunka. No a pasa. Bo ta pensa. Loke bo mira, nunka mas lo kita.

15 minüt a pasa. No a saka potrèt, no a uza verrekijker. Nada ku ‘snapchat’.

Esaki ta dimas. Asta pa turista esaki ta dimas.

 

 

 

Vier leguanen.

Bij het vliegveld staan we ze op te wachten.

Onze eerste lading toeristen.

Twaalf in totaal. Zes Nederlanders met koffers volgestouwd met hagelslag met pindakaas -bij de Aldi zijn ze toch goedkoper dan Van der Tweel-, twee Duitsers, een Belg die zo attent was om bonbons mee te nemen, een Fransman en twee Antilliaanse juppen, werkzaam bij Zuid As in Amsterdam.

Het is maar om het beeld duidelijk te krijgen. Er volgt hierna geen grap tussen de Nederlander en de Belg, noch tussen de Duitser en de Nederlander. Gewoon voor het beeld. Voor een beetje drama. Misschien vind je het waardeloos, misschien ook niet. Dacht, ik doe het toch. Voor het beeld.

We staan ze dus op te wachten, want vandaag gaan we voor het eerst een ‘sight seeing tour’ geven. In een bus, zonder toilet. Een microfoon, die het niet altijd even goed doet.

Je zou denken dat we langs de Penha zullen rijden, een stop zullen maken bij Kurá Hulanda. Misschien ook een vluchtige blik op de Emmabrug en als het kan heel misschien een dolfijnenshow bij Sea Aquarium. Dat wordt het dus allemaal niet. Deze toeristen zijn namelijk op zoek naar het echte leven. Wat er zich hier afspeelt. Hoe rauwer hoe beter.

We starten de tour en beginnen te rijden. De aanwijzingen volgen snel en worden gecombineerd met zware rapmuziek van lokale rappers. Natuurlijk wordt er ook vermeld dat een aantal van die rappers nu al ‘Gone to soon’ ‘Rest in peace’ ‘Gone but never forgotten’ zijn.

“Aan linkerkant ziet u onze welbefaamde hoerentent. Dit is de enige legale. Als u goed kijkt, ziet u daar een kruis met vijf rode rozen”. Hier is Samburo vermoord. Een passionele moord. Samburo wilde op de desbetreffende dag niet betalen en werd met zestig messteken om het leven gebracht door Ana Sofia. We nemen hier een 5 minuten stop om foto’s te maken en gaan dan door. De rode rozen kunnen gebruikt worden als echte ‘snapchat’ kroontjes”.

Hierna vervolgen we onze tour. De toeristen kijken hun ogen uit. Dit hebben ze alleen maar in films gezien. Zoveel armoede, bedelende kinderen. Drugsverkopers die openlijk hun voorraad verkopen in karretjes en bij de stoplichten staan. Ze hebben dan namelijk precies 32 seconden  en dat is ook precies wat ze nodig hebben. De twee Antilliaanse toeristen snappen het niet. Ze zijn dan wel na hun studie in Nederland blijven plakken, maar dit hadden ze niet verwacht.

De volgende stop.  De bus stopt aan de kant van de weg. Naast een grote zware deur. Aan beide kanten een hoge muur. Ernaast een bewakershuisje.

“We hebben toestemming gekregen om voor tien minuten naar binnen te gaan. Dit zijn luxe gevangenissen. Deze gevangenissen waren er altijd, maar het aantal is in de laatste tien jaren gestegen van 150 naar 1760. Zijn niet voor iedereen weggelegd. Vreemden komen hier niet binnen. De veiligheid is hier gegarandeerd en dit zit zie je ook aan het prijskaartje”. De Nederlanders zijn helemaal enthousiast. Het lijkt op het Gooi, maar dan veel mooier, juichen ze toe. Het is er wel verdacht stil. Wordt er wel geleefd hier?

Na tien minuten staat de bus weer buiten het poort, met brochures, amuses en champagne. Toch een leuk spot. Even wat anders.

De pret mocht niet baten. Er wordt hard gebonkt op de bus. De au-pairs hebben nu namelijk pauze en willen een lift. De toeristen kijken me met droevige poppenoogjes aan. “Hier beginnen we niet aan. Ik trap er niet meer in”. “Als je de deur opendoet voor één immigrant, moet dat dan ook voor alle anderen”. “Vol is vol”.

We hebben nog een laatste stop en het begint al wat donker te worden. Heuvel op heuvel af. Hier nog een rotonde. Daar nog een rood stoplicht. De grote brug overheen. Nee, we stoppen niet om foto’s te maken. Te donker, te oninteressant. “Als je een ansichtkaart koopt van de Julianabrug en maak daar een foto van, ben je er ook geweest”. Meteen eerste stoplichten naar rechts. We zijn er bijna. De laatste mededeling volgt: “ guys, we zijn bijna bij onze laatste stop, maar voordat we hier aankomen, wil ik nog een aantal aanwijzingen geven. Onder jouw stoel vindt je een kogelvrij vest en een zaklantaarn. De vest is ‘one size fits most’, dus succes. Doe je vest aan, doe de zaklantaarn aan en hou je telefoon, camera en verrekijker gereed. Jullie krijgen zometeen een kwartier de tijd. De bus staat bij de witte begraafplaats aan de overkant”.

De bus begint weer te rijden. Het lijkt net carnaval. Overal staan er mensen op straat, gehuil, geschreeuw, keiharde rapmuziek. Politie agenten, die het publiek sommeert om aan de kant te gaan, zodat zij hun werk kunnen doen. Gele lintjes. Overal gele lintjes. Kinderen.  Kinderen. Ambulance medewerkers, die nog tevergeefs wat proberen. Een priester, die voelt dat dit het moment is om de menigte toe te spreken. Als de groep dichterbij komt ziet men het goed. Er liggen vier mensen op de grond. Overal bloed. Uit hun ogen, neus. Overal bloed. Als vier opengereten leguanan liggen ze daar. Vier. Vier zonen van moeders. Vier ooms van neven. Vier peetooms van peetkinderen.

Men kijkt en kijkt en kijkt nog eens. Wat op het netvlies zit, veeg je er niet vanaf. De volgende ochtend kan je er met een tuinslang overheen. Over het bloed. Dat kan. Dan is het weg. Dan bestaat het niet meer. Is niet geweest. Denk je. Wat je ziet, krijg je nooit meer weg.

Het kwartier is voorbij. Geen foto’s gemaakt, geen verrekijker gebruikt. Toch maar geen snapchat. Dit is te. Ook voor de toeristen is dit te.